Najbardziej charakterystycznym objawem refluksu jest zgaga, czyli uczucie pieczenia za mostkiem, które często nasila się po posiłkach, przy schylaniu się lub w pozycji leżącej. Oprócz zgagi mogą występować także kwaśne lub gorzkie odbijania, uczucie cofania się treści pokarmowej do gardła, ból w klatce piersiowej, chrypka, suchy kaszel czy uczucie „guli” w gardle. W niektórych przypadkach refluks może przebiegać nietypowo, bez wyraźnej zgagi, a objawy dotyczą głównie górnych dróg oddechowych. Warto zaznaczyć, że sporadyczne cofanie się treści żołądkowej może zdarzyć się każdemu, np. po obfitym posiłku. O chorobie refluksowej mówimy wtedy, gdy objawy są częste, przewlekłe i negatywnie wpływają na jakość życia lub prowadzą do powikłań. Nieleczony refluks może powodować stan zapalny przełyku, nadżerki, a w dłuższej perspektywie także poważniejsze zmiany w obrębie błony śluzowej.
Przyczyny refluksu i czynniki sprzyjające jego występowaniu
Refluks żołądkowo-przełykowy może mieć wiele przyczyn, a najczęściej jest wynikiem współdziałania kilku czynników jednocześnie. Jednym z kluczowych jest osłabienie dolnego zwieracza przełyku, które może być związane z predyspozycjami anatomicznymi, przepukliną rozworu przełykowego czy zwiększonym ciśnieniem w jamie brzusznej. To ostatnie często występuje u osób z nadwagą lub otyłością, a także u kobiet w ciąży. Dużą rolę odgrywa również styl życia i codzienne nawyki. Do czynników sprzyjających refluksowi należą obfite, tłuste posiłki, jedzenie tuż przed snem, spożywanie alkoholu, kawy, czekolady oraz palenie papierosów. Nie bez znaczenia jest także przewlekły stres, który może wpływać na motorykę przewodu pokarmowego i nasilać objawy choroby. U części osób refluks bywa również związany z przyjmowaniem niektórych leków, np. przeciwzapalnych, uspokajających czy rozkurczowych - więcej o tym na blogu webpharm. Refluks może dotyczyć zarówno dorosłych, jak i dzieci, a nawet niemowląt. U najmłodszych często ma charakter fizjologiczny i ustępuje wraz z dojrzewaniem układu pokarmowego. U dorosłych natomiast zwykle ma przebieg przewlekły i wymaga świadomego podejścia do leczenia oraz modyfikacji stylu życia. Wczesne rozpoznanie czynników nasilających objawy pozwala ograniczyć dolegliwości i zmniejszyć ryzyko powikłań.
Podstawą postępowania przy refluksie jest połączenie zmiany stylu życia z odpowiednim leczeniem farmakologicznym. W wielu przypadkach już modyfikacja codziennych nawyków przynosi wyraźną poprawę. Zaleca się spożywanie mniejszych, ale częstszych posiłków, unikanie jedzenia na 2–3 godziny przed snem, ograniczenie tłustych i ciężkostrawnych potraw oraz rezygnację z używek. Pomocne bywa również uniesienie górnej części tułowia podczas snu oraz redukcja masy ciała u osób z nadwagą. Jeśli zmiany stylu życia nie są wystarczające, sięga się po leczenie farmakologiczne. Stosowane są wtedy leki zobojętniające kwas żołądkowy, preparaty alginianowe, a także leki zmniejszające wydzielanie kwasu solnego w żołądku. Ich celem jest złagodzenie objawów, ochrona błony śluzowej przełyku i umożliwienie jej regeneracji. W cięższych przypadkach, opornych na leczenie zachowawcze, rozważa się również leczenie zabiegowe.
