niedziela, 1 lutego 2026 10:50

Zaloguj się

ZOBACZ:

Reklama

Powiat buski:

Busko-Zdrój

Najświeższe wiadomości i wydarzenia z gminy Busko-Zdrój – bądź na bieżąco z lokalnymi informacjami!

231 lat temu uchwalono Konstytucję 3 maja

231 lat temu uchwalono Konstytucję 3 maja

231 lat temu, 3 maja 1791 r., Sejm Czteroletni przyjął ustawę rządową, która przeszła do historii jako Konstytucja 3 maja. Była to druga na świecie i pierwsza w Europie ustawa regulująca organizację władz państwowych, a także prawa i obowiązki obywateli, wciąż jeszcze podzielonych na stany.Polska niemal od początku XVIII w. była państwem niesuwerennym. Z tego, że uzależniona od wschodniego sąsiada Rzeczpospolita jest słaba, a jej ustrój wymaga naprawy, zdawano sobie już sprawę w latach dwudziestych XVIII w.Na potrzeby przemian wskazywali król Stanisław August Poniatowski oraz Familia Czartoryskich, jednak kiedy wbrew stanowisku Rosji próbowali te reformy przeforsować, Polska zapłaciła za to pierwszym rozbiorem.Z doświadczenia rozbioru Poniatowski wyciągnął wniosek – nie może kolejny raz narazić Rzeczypospolitej na gniew Katarzyny II. Z reform nie zrezygnował, ale chciał ich dokonywać za zgodą carycy. Polityczne plany króla dotyczące sojuszu z Rosją rozmijały się jednak z nastrojami społeczeństwa, które miało dość rosyjskiej hegemonii, a skonfederowany sejm stał się widownią nastrojów antyrosyjskich, podsycanych dodatkowo przez Prusy.Caryca prowadząc wojnę z Turcją i Szwecją, udawała obojętność wobec działań Warszawy, co dało sejmowi możliwość czteroletniej działalności. Ster przejął zorientowany proprusko Ignacy Potocki, przywódca reformatorskiej części opozycji. Opozycja ta zdobyła w sejmie większość, którą stracił Stanisław August, szykanowany jako zwolennik orientacji prorosyjskiej.Sejm Czteroletni rozpoczął obrady w 1788, jednak dopiero latem 1790 r. wprowadzono do sejmu sporządzony w duchu ideologii republikańskiej projekt nowej konstytucji autorstwa Ignacego Potockiego. Osłabiał on władzę króla, czynił bezsilnym rząd, a sejmowi kazał tworzyć ustawy z większości instrukcji poselskich, hegemonem z kolei miały być sejmiki. Projekt likwidował także wolną elekcję i ustanawiał tron dziedziczny. Dyskusja w kwestii sukcesji ożywiła dawne obawy przed monarchą do tego stopnia, że pozostającym w sejmie klientom wrogich mu magnatów udało się nie dopuścić do sukcesji – zgodzono się jedynie na elekcję następcy za życia Stanisława Augusta.W listopadzie odbyły się sejmiki poselskie. Znaczące zwycięstwo wyborcze odniósł Stanisław August, który odzyskał w parlamencie większość, natomiast koncepcja Potockiego dotycząca rządzenia Rzecząpospolitą została przez sejmiki skompromitowana. W tej sytuacji 4 grudnia Potocki poprosił Stanisława Augusta o napisanie nowego projektu konstytucji.W trakcie tego spotkania ustalono, że projekt konstytucji będzie przygotowany w sekrecie pod kierunkiem króla, a następnie przedstawiony sejmowi w całości do zatwierdzenia. Od końca grudnia król pracował nad projektem ustawy zasadniczej, która miała wyraźnie monarchistyczny kierunek. Kiedy Ignacy Potocki otrzymał w styczniu projekt, naniósł wiele poprawek, tym razem w duchu republikańskim.Prace toczyły się na Zamku Królewskim w bardzo wąskim gronie, wymieniającym się kolejnymi wersjami projektu. Do grona oprócz Stanisława Augusta i Ignacego Potockiego należał marszałek koronnej konfederacji sejmowej Stanisław Małachowski, wpływowy publicysta ksiądz Hugo Kołłątaj i zaufany króla – poseł krakowski Aleksander Linowski. Pomiędzy Potockim a Poniatowskim pośredniczył Włoch Scipione Piattoli, sekretarz króla.Początkowo teksty proponowane pod dyskusję były spisywane po francusku, dopiero pod koniec prac ostateczny projekt został zredagowany przez ks. Kołłątaja na język polski.Projekt był gotowy już w marcu, wówczas zaczęto go ujawniać także innym posłom i senatorom. Z tego względu nie udało się do końca zachować tajemnicy przed konserwatywną, staropolską opozycją. Trzeba było zatem przyspieszyć o dwa dni termin przedłożenia sejmowi „Ustawy Rządowej”, planowany pierwotnie na 5 maja.Przedłożenie sejmowi ustawy zmieniającej ustrój zaplanowano na okres tuż po świętach Wielkanocnych, kiedy większość posłów nie powróciła jeszcze do Warszawy, ponieważ obawiano się sprzeciwów konserwatystów. 2 maja 1791 r. w Pałacu Radziwiłłowskim odczytano projekt konstytucji, którą wspierać nazajutrz w sejmie obiecało ponad 100 posłów i senatorów.Przebieg sesji był wyreżyserowany. 3 maja 1791 r., po otwarciu obrad sejmowych, odczytano odpowiednio dobrane depesze dyplomatyczne, z których wynikało, że Polsce grozi kolejny rozbiór. Ignacy Potocki zwrócił się do króla, aby „odkrył widoki swoje ku ratowaniu ojczyzny”. Stanisław August odparł, że otrzymał projekt ustawy rządowej, nie ujawniając jej autora. Gdy tekst odczytano, wzbudził on wiele głosów sprzeciwu. Oponenci, którzy byli jednak w mniejszości, nastawali zwłaszcza na artykuł o dziedziczności tronu.Przed Zamkiem Królewskim obstawionym przez dowodzone przez księcia Józefa Poniatowskiego oddziały garnizonu warszawskiego już od wczesnego ranka 3 maja gromadził się rozentuzjazmowany tłum, gotów w razie potrzeby ratować Konstytucję przed jej przeciwnikami.Sesja trwała siedem godzin. Uchwalenie Ustawy Rządowej udało się przeforsować przez aklamację, a król uroczyście zaprzysiągł konstytucję.Zdawano sobie sprawę z podniosłości tego czynu. Sejmujący mieli przekonanie, że ratują państwo przed upadkiem. Po przyjęciu Konstytucji udano się do pobliskiej kolegiaty św. Jana, aby odśpiewać „Te Deum laudamus”.Konstytucja była przełomowa z wielu punktów widzenia. Umożliwiła sprawne działanie sejmu, z którego wyrugowano „liberum veto”, wprowadzono głosowanie większością, a decyzje sejmu nie mogły być kwestionowane przez sejmiki. Stworzyła sprężystą władzę wykonawczą z rządem zwanym Strażą Praw i „niemalowanym” (realnie, a nie tylko formalnie działającym) królem na czele, przyjmując monteskiuszowski trójpodział władzy. Sukcesja tronu zastąpiła wolną elekcję, przy czym wyznaczony na następcę po Stanisławie Auguście Elektor Saski nie miał syna – przyszłą dynastię miał tworzyć mąż jego córki, „infantki polskiej”. Ustawa Rządowa rozszerzyła również podmiot polskiej demokracji – mieszczanie, choć nie stanowili osobnej izby parlamentu, zyskali realny wpływ na ustawodawstwo przez swoich „ablegatów”. Chłopów uznano za integralną część narodu i „najdzielniejszą kraju siłę”. Władza sądownicza pozostawała oddzielna od ustawodawczej i wykonawczej.Konstytucja traktowała religię rzymsko-katolicką jako panującą, jednak wszystkim innym wyznaniom zapewniała również tolerancję. Naród, uznany za hegemona, choć nie cały, jednak miał wpływ na rządy. Pozbawieni praw politycznych pozostali chłopi, odebrano je również szlachcie-gołocie, która jako klientela magnatów często zakłócała przebieg sejmików.Na szczególną uwagę w sprawach społecznych zasługuje artykuł o miastach królewskich, który został uchwalony 18 kwietnia i włączony do Ustawy Rządowej 3 maja. Mieszczanie otrzymali bowiem najważniejsze przywileje przysługujące dotąd tylko szlachcie, takie jak prawo nietykalności osobistej i majątkowej, prawo nabywania dóbr ziemskich, dostęp do niemal wszystkich stanowisk oraz realny udział we władzy, pełną autonomię administracyjną i sądową w miastach.Rok obowiązywania reform wynikających z Konstytucji pokazał, że jej rozwiązania zapewniły sprawne działanie państwa. Również z zagranicy docierały bardzo pozytywne oceny tych reform. Społeczeństwo nabrało wówczas przekonania, że w pierwszym momencie, kiedy zniknął nacisk ze strony Rosji – bo były to cztery lata (pozornej) suwerenności – potrafiło swój kraj odrodzić i uratować.Wielka reforma została zniweczona już w połowie 1792 r. Było to związane z militarną interwencją Rosji, wezwaną przez konserwatywną opozycję w formie konfederacji targowickiej.Po upadku Rzeczypospolitej Konstytucja 3 maja stała się symbolem wielkich dokonań i dowodem na to, że można było stworzyć silne, sprawne i nowoczesne państwo. Jej legenda pobudzała do walk o jego odrodzenie przez cały okres zaborów. Polacy dzięki przyjęciu Konstytucji 3 maja odzyskali poczucie własnej wartości i szacunek dla swego politycznego dziedzictwa. W latach niewoli były to ważne czynniki wzmacniające wolę walki o odzyskanie państwowości. (PAP) 03.05.2022 06:34

2 maja obchodzimy Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej

2 maja obchodzimy Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej

2 maja to Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej. Święto jest obchodzone na mocy nowelizacji Ustawy o godle, barwach i hymnie RP, uchwalonej przez Sejm 20 lutego 2004 r. 02.05.2022 09:27

Trwa pogodny weekend majowy. Odwiedź urokliwe zakątki naszego regionu

Trwa pogodny weekend majowy. Odwiedź urokliwe zakątki naszego regionu

Pięknie, wiosennie, spokojnie i przyjaźnie - trwa długi majowy weekend. Województwo świętokrzyskie zaprasza wszystkich do korzystania z wolnego czasu i spędzania go w gronie rodziny i przyjaciół, odwiedzając urokliwe zakątki regionu. 01.05.2022 07:48

Premier: dziś 18. rocznica naszej obecności w UE; zjednoczona, solidarna Europa była marzeniem pokoleń Polaków

Premier: dziś 18. rocznica naszej obecności w UE; zjednoczona, solidarna Europa była marzeniem pokoleń Polaków

Dziś 18. rocznica naszej obecności w Unii Europejskiej. Polska i cała Europa zdają w tym czasie prawdziwy egzamin dojrzałości; zjednoczona, solidarna Europa była marzeniem pokoleń Polaków, musimy obronić to marzenie dla przyszłych pokoleń - podkreślił premier Mateusz Morawiecki. 01.05.2022 07:23

Rusza kolejna edycja konkurs "Wolny czas – bezpieczny czas"

Rusza kolejna edycja konkurs "Wolny czas – bezpieczny czas"

Komenda Wojewódzka Policji w Kielcach i Wojewódzki Dom Kultury już po raz dziewiąty zapraszają uczniów szkół podstawowych oraz ponadpodstawowych do udziału w Wojewódzkim Konkursie Plastyczno-Fotograficznym "Wolny czas – bezpieczny czas". Prace można nadsyłać od 2 maja do 10 października 2022 roku. 01.05.2022 06:38

MF: 2 maja to ostatni dzień na zeznanie PIT za 2021

MF: 2 maja to ostatni dzień na zeznanie PIT za 2021

Do 2 maja trzeba złożyć zeznania podatkowe PIT za 2021 r. - przypomniało w piątek Ministerstwo Finansów. Dodano, że podatnicy złożyli już około 5,9 mln zeznań w usłudze Twój e-PIT. 30.04.2022 17:12

Wojewoda świętokrzyski: obserwujemy działalność terminalu przeładunkowego Novatek

Wojewoda świętokrzyski: obserwujemy działalność terminalu przeładunkowego Novatek

Wojewoda świętokrzyski Zbigniew Koniusz powiedział PAP, że działalność terminalu przeładunkowego Novatek Południe w Woli Żydowskiej jest kontrolowana przez odpowiednie służby. Zaznaczył, że w regionie żadna z gmin nie posiada infrastruktury przesyłowej tej spółki. 30.04.2022 08:08

Rusza kampania promocyjna pod hasłem „Świętokrzyskie. Jesteśmy blisko”

Rusza kampania promocyjna pod hasłem „Świętokrzyskie. Jesteśmy blisko”

„Świętokrzyskie. Jesteśmy blisko” – to hasło przewodnie krajowej kampanii promocyjnej województwa świętokrzyskiego, którą zainaugurowano dziś uroczyście na sandomierskim Rynku. O szczegółach kampanii poinformowali marszałek Andrzej Bętkowski i przewodniczący Sejmiku Andrzej Pruś oraz wicemarszałkowie Renata Janik i Marek Bogusławski. W wydarzeniu uczestniczyli również: Poseł na Sejm RP Marek Kwitek, dyrektor Departamentu Inwestycji i Rozwoju w Urzędzie Marszałkowskim Jacek Sułek, a także związany m.in. z serialem „Ojciec Mateusz” aktor Rafał Cieszyński, który wystąpi w promujących region spotach telewizyjnych. 29.04.2022 15:20

Obywatelki Ukrainy na regionalnym rynku pracy, działania nad kolejnym pakietem sankcji i komediowy maj z Teatrem TeTaTeT w Wiadomościach Świętokrzyskich

Obywatelki Ukrainy na regionalnym rynku pracy, działania nad kolejnym pakietem sankcji i komediowy maj z Teatrem TeTaTeT w Wiadomościach Świętokrzyskich

Zapraszamy na Wiadomości Świętokrzyskie. 29.04.2022 11:09

Zbiorniki z nieznaną substancją we wsi Skadla

Zbiorniki z nieznaną substancją we wsi Skadla

W czwartek przed godz. 12 jednostki Państwowej Straży Pożarnej z powiatu buskiego zostały zadysponowane przez Policję do zbiorników z nieznaną substancją na jednej z posesji we wsi Skadla. 28.04.2022 12:45

Co czwarty rodzic jest gotów zapożyczyć się, by zorganizować wystawne przyjęcie komunijne

Co czwarty rodzic jest gotów zapożyczyć się, by zorganizować wystawne przyjęcie komunijne

Blisko dwóm trzecim rodziców zależy, by tegoroczne uroczystości komunijne miały bogatą oprawę, co czwarty jest gotów się z tego powodu zapożyczyć - wynika z badania Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej.Krajowy Rejestr Długów zapytał rodziców, których dzieci przystępują w tym roku do sakramentu komunii, o ich plany dotyczące uczczenia tego wydarzenia. Blisko dwóm trzecim rodziców (64 proc.) zależy, by miało ono bogatą oprawę, by nie zabrakło rozmaitego jedzenia oraz atrakcji dla gości. Odmiennego zdania jest prawie co czwarty rodzic – 24 proc. nie czuje potrzeby organizowania wystawnego przyjęcia. Natomiast blisko co ósmy (12 proc.) podchodzi do tematu obojętnie.Z badania wynika też, że co czwarty ankietowany (26,5 proc.) jest gotów się zapożyczyć, by uroczystości komunijne ich dzieci miały bogatą oprawę. Na odbicie w związku z sezonem komunijnym liczą hotele, restauracje i firmy cateringowe, zadłużone na 272 mln zł. Podobne nadzieje ma też branża beauty z długiem wynoszącym 37,3 mln zł - wynika z danych KRD.Na organizację przyjęcia komunijnego bez zaciągania pożyczki, może sobie pozwolić 71,5 proc. rodziców, w tym niemal 30 proc. twierdzi, że pieniądze "zdecydowanie nie stanowią" w tym wypadku dla nich żadnego problemu. Natomiast 22,5 proc. badanych przyznaje, że "nie stać ich na bogatą imprezę".Jak zwrócił uwagę prezes Krajowego Rejestru Długów Adam Łącki, komentując dla PAP wyniki badania, mimo braku pieniędzy, część Polaków nie chce rezygnować z wystawnego przyjęcia. "Badanie pokazuje, że wciąż żywe jest powiedzenie „zastaw się, a postaw się”. Przeszło co czwarty rodzic weźmie kredyt lub pożyczkę na wyprawienie imprezy komunijnej" - wskazał. Dodał, że w grupie osób, którym zależy na wystawnej uroczystości odsetek zamierzających pożyć pieniądze rośnie do 33 proc. "Kredytu nie unikną też rodzice, którym na hucznym świętowaniu nie zależy - blisko co dziesiąty z nich zaciągnie zobowiązanie na organizację komunijnego obiadu" – podkreślił Łącki.Według badania 47,5 proc. pożyczających rodziców po pieniądze uda się do banku. Co czwarty zadłuży się u rodziny lub znajomych. Podobny odsetek skorzysta z oferty firmy pożyczkowej (22,5 proc.).Podejście „zastaw się, a postaw się” ma też swoich przeciwników. 35 proc. rodziców wskazuje, że nie będzie pożyczać pieniędzy, aby wyprawiać imprezę komunijną i zdecyduje się na skromniejsze podjęcie gości. W tej grupie przeważają osoby, które nie przywiązują wagi do wystawnego świętowania. Tak wskazało prawie 54 proc. rodziców, którym nie zależy na hucznej imprezie. Natomiast niecałe 39 proc. rodziców będzie miało wystarczające środki, by uczcić komunię dziecka bez zaciągania pożyczki czy cięcia kosztów."Jeśli kogoś nie stać na wystawne przyjęcie, a chce zaciągnąć kredyt, powinien przekalkulować realną możliwość jego spłaty. Chodzi o to, by nie doprowadzić do sytuacji, kiedy jedno zobowiązanie finansowe będziemy spłacać kolejnym. Wówczas trudno będzie wyjść na prostą" - zwrócił uwagę cytowany w badaniu Jakub Kostecki, prezes firmy windykacyjnej Kaczmarski Inkasso, współpracującej z KRD.Eksperci KRD zwrócili uwagę, że "wraz z powrotem Polaków do świętowania", nadzieję na odbicie mają firmy obsługujące przyjęcia i imprezy rodzinne. Łącki przypomniał, że restauracje i obiekty, które wynajmują sale, zapewniają noclegi, dostarczają jedzenie, mocno odczuły skutki koronawirusa i lockdownów - wiele z nich nie mogło funkcjonować i "narobiło sobie zaległości finansowych"."Firmy z branży HoReCa mają do zapłaty łącznie 272 mln zł. Z tego 80 proc. to długi restauracji, firm cateringowych i gastronomicznych. Z nieuregulowanymi płatnościami wobec wierzycieli zmaga się blisko 13 tys. z nich. Średnio zobowiązanie jednej takiej firmy wynosi 21 tys. zł" - powiedział Łącki.Najwięcej branża HoReCa zalega instytucjom finansowym, takim jak banki czy towarzystwa ubezpieczeniowe (146 mln zł). Ponad 36 mln zł długu ma też wobec sektora handlowego, w tym najwięcej (32 mln zł) u hurtowni. Na liście wierzycieli sektora HoReCa są też zarządcy nieruchomości i firmy związane z doradztwem czy ochroną mienia. Ponad 2/3 dłużników z branży HoReCa to jednoosobowe działalności gospodarcze. Najwięcej problemów ze spłatą mają przedsiębiorstwa z Mazowsza, które powinny oddać prawie 60 mln zł. Na drugiej pozycji są biznesy z województwa śląskiego (33 mln zł), a na trzeciej - z dolnośląskiego (30 mln zł).Łącki zauważył, że przyjęcia komunijne to również "gorący okres dla branży beauty", która także w koronakryzysie musiała mierzyć się z obostrzeniami. Długi fryzjerek i kosmetyczek wynoszą 37,3 mln zł - wskazał.Według KRD firmy z branży beauty najbardziej zadłużone są w instytucjach finansowych - 25 mln zł. Na ponad 3,4 mln zł zalegają firmom IT, a na kolejne 2,7 mln zł - handlowi. W przypadku branży beauty w rankingu najbardziej zadłużonych województw przodują przedsiębiorstwa z Mazowsza (8,7 mln zł do uregulowania). Drugi na tej liście jest biznes ze Śląska (5,3 mln zł), a trzeci -z województwa pomorskiego (3,7 mln zł). 80 proc. zadłużonych firm beauty to jednoosobowe działalności gospodarcze. "Także w tej branży z problemy finansowe najmocniej doskwierają najmniejszym firmom" - podsumował Łącki. (PAP) 28.04.2022 06:47

Matura nie! Egzamin tak!

Matura nie! Egzamin tak!

Zbliża się matura. Już po majówce, mimo że kasztany jeszcze nie zakwitły, uczniowie świętokrzyskich szkół średnik podejdą do egzaminu dojrzałości. Nieco później, bo 24 maja swój egzamin kończący szkołę podstawową napiszą ośmioklasiści. Czy te egzaminy będą zdawać również uczniowie z Ukrainy, których w świętokrzyskich szkołach nie brakuje? 27.04.2022 11:48

Reklama